Historia Kielc od 1939


1939 Zatwierdzenie herbu miasta przez Radę Miejską. Biskup kielecki Czesław Kaczmarek erygował Archiwum Diecezjalne w Kielcach, które zgodnie ze statutem zatwierdzonym 28 marca było zobowiązane do „przechowywania wszelkich aktów odnoszących się do dziejów i uprawnień Kościoła na terenie diecezji kieleckiej” oraz „ułatwienie organom Władzy Duchownej i pracownikom naukowym w korzystaniu ze starych archiwaliów kościelnych”. Kielce liczą 71,5 tysiąca mieszkańców. W maju w Kielcach przebywał Wincenty Witos uczestniczący w zjeździe Stronnictwa Ludowego. 26 sierpnia żołnierze kieleckiego garnizonu udają się na pozycje bojowe do Modlina. Wrzesień – listopad: niemieckie samoloty bombardują 1 września miasto, w następnych dniach bomby rozbijają elektrownię, uszkadzają stację kolejową i sieć wodociągową. Po zajęciu Kielc 5 września Niemcy organizują cztery przejściowe obozy jenieckie: w więzieniu na Zamkowej, w koszarach przy Prostej, w koszarach na Stadionie i w pałacu biskupów krakowskich. W listopadzie zostaje zamordowany przez Niemców Stefan Artwiński, ostatni prezydent Kielc w II Rzeczypospolitej. W Kielcach powstają komórki podziemnej organizacji „Orzeł Biały”, następnie SZP. Po utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa Kielce są stolicą powiatu w dystrykcie radomskim, od stycznia 1941 r. wyodrębnione jako samodzielna jednostka administracyjna o randze powiatu miejskiego.

1941, 9 lutego W Kielcach gestapo rozpoczęło masowe aresztowania osób należących do Związku Walki Zbrojnej.

1942 Kielce siedzibą Inspektoratu Armii Krajowej, wchodzącego w skład okręgu kielecko-radomskiego „Jodła”; 4 Pułk AK wchodzi w 1944 r. w skład 2 Dywizji Piechoty AK. Niemcy likwidują getto kieleckie utworzone w 1941 r.; wywożą do obozów w Treblince i Brzezince ponad 25 tysięcy osób, ok. 2000 Żydów pozostawiają w obozie pracy, który likwidują dwa lata później.

1943 Powstają tajne kursy uniwersyteckie pod auspicjami Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich i Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego; 50 pracowników naukowych kształci na sześciu kierunkach ponad 100 słuchaczy. W egzekucjach na placu św. Wojciecha i na ulicy Urzędniczej Niemcy zabijają 20 mieszkańców Kielc zaangażowanych w działalność niepodległościową; Niemcy zamordowali 45 żydowskich dzieci. Partyzanci Gwardii Ludowej dokonali zamachu na Niemców przebywających w cukierni Smoleńskiego

1944 Niemcy rozstrzelali w Kielcach 60 zakładników; grupa bojowa Armii Krajowej dowodzona przez ppor. Kazimierza Smolaka zastrzeliła szefa konfidentów gestapo w Kielcach Franza Wittka.

1945 15 stycznia do miasta wchodzą oddziały Armii Czerwonej. W czasie walk o Kielce ginie 129 mieszkańców, zostaje spalonych 57 budynków, a 10% wszystkich uszkodzonych. Rozpoczęły się aresztowania kieleckiej inteligencji, sędziów, prokuratorów, żołnierzy podziemia. Kielce liczą 45 tysięcy mieszkańców. Oddziały dowodzone przez Antoniego Hedę „Szarego” rozbijają 4/5 sierpnia więzienie w Kielcach i uwalniają przetrzymywanych przez władze komunistyczne więźniów. W maju powstaje Wojewódzka Szkoła Muzyczna, a w lipcu Wojewódzka Orkiestra Symfoniczna. 9 listopada działalność rozpoczyna Szkoła Rzemiosł Artystycznych, przemianowana później na Liceum Sztuk Plastycznych (obecnie zespół Szkół Plastycznych). Powstaje Instytut Badań Regionalnych działający do 1951 r. Pałac biskupów krakowskich od zakończenia wojny siedzibą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

1946 W pogromie 4 lipca życie traci 40 osób narodowości żydowskiej. Kielecka kuria wydaje odezwę do wszystkich proboszczów diecezji kieleckiej z prośbą o odczytanie z ambon i wzywa „...katolickie społeczeństwo diecezji kieleckiej do zachowania spokoju, opanowania się oraz zrozumienia powagi chwili w interesie własnym i Narodu.”. Powstaje Towarzystwo Muzeum Świętokrzyskiego, wystawa „Wiek XVI/XVII inauguruje działalność Muzeum Świętokrzyskiego w Kielcach.

1947 Otwarcie Muzeum Świętokrzyskiego w Kielcach, którego dyrektorem zostaje Juliusz Nowak - Dłużewski, zastąpiony następnie przez Edmunda Massalskiego.

1948 SHL „Ludwików” w Kielcach zostaje przekształcona w Kieleckie Zakłady Wyrobów Metalowych. Ukazuje się pierwszy numer „Słowa Ludu”. Powstaje kielecki Oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego z prezesem Janem Pazdurem.

1949 Powstaje Państwowy Teatr im. Stefana Żeromskiego.

1950 Zniesienie związków samorządu terytorialnego. Herb Kielc przestaje być oficjalnym znakiem miejskim, używany jest jako herb województwa. Kielce są stolicą województwa, które po przekształceniach administracyjnych liczy dwanaście powiatów ziemskich i dwa grodzkie. Zostaje utworzony Świętokrzyski Park Narodowy. Po upaństwowieniu Muzeum Świętokrzyskie, jako okręgowe sprawuje ono nadzór nad muzeami regionalnymi w województwie kieleckim.

1951, 22 stycznia UB w Kielcach aresztował biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka i wikariusza generalnego diecezji Jana Jaroszewicza.

1952 Działalność rozpoczyna kielecki oddział Polskiego Radia.

1953 Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie, po brutalnych represjach i sfingowanym procesie, skazuje biskupa Czesława Kaczmarka na karę dwunastu lat więzienia, utratę praw obywatelskich i publicznych na pięć lat i utratę mienia na rzecz Skarbu Państwa.

1956 Powstaje Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych; ukazuje się pierwszy numer „Ziemi Kieleckiej” z redaktorem naczelnym Waldemarem Babiniczem; w maju w kieleckim parku odsłonięto pomnik Stefana Żeromskiego.

1957 Powstaje Rozgłośnia Regionalna Polskiego Radia w Kielcach.

1958 Otwarcie Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku. Zatwierdzenie statutu Wojewódzkiego Domu Kultury jako placówki środowiskowej dla miasta Kielc.

1959 Powstaje Kieleckie Towarzystwo Naukowe, a pierwszym prezesem zostaje Edmund Massalski, krajoznawca i wieloletni dyrektor Muzeum Świętokrzyskiego. Kielecka orkiestra symfoniczna rozpoczyna działalność jako placówka państwowa.

1961 Powstaje Świętokrzyskie Towarzystwo Fotograficzne wywodzące się z Kieleckiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Fotograficznego.

1962 Kieleckie środowisko plastyczne powołuje Okręg Związku Polskich Artystów Plastyków z przewodniczącym Bolesławem Cetnerem.

1965 Otwarcie Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego. Teatr Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach uzyskuje status placówki państwowej. Rozpoczyna działalność Klub Literacki. Powstaje Biuro Wystaw Artystycznych oraz Klub Międzynarodowej Prasy i Książki.

1966 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej podejmuje uchwałę w sprawie przyznawania dorocznych nagród dla twórców w dziedzinie nauki, sztuki i literatury.

1967 Na mocy bulli papieża Pawła VI ksiądz biskup Jan Jaroszewicz od 1963 r. administrator apostolski diecezji kieleckiej zostaje mianowany biskupem ordynariuszem diecezji kieleckiej.

1968 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej ustanawia medal nagrodowy Miasta Kielc. Otwarcie Muzeum Starożytnego Hutnictwa w Nowej Słupi. Kielecka orkiestra symfoniczna zostaje przemianowana na Państwową Filharmonię im. Oskara Kolberga.

1970 Ukazuje się pierwszy numer miesięcznika społeczno-kulturalnego „Przemiany”.

1971, czerwiec Jubileusz 800-lecia fundacji kieleckiej kolegiaty połączony z nadaniem kieleckiej katedrze przez papieża Pawła VI tytułu bazyliki mniejszej; obchodom przewodniczy metropolita krakowski Karol Wojtyła. Muzeum Świętokrzyskie w Kielcach, pod dyrekcją historyka sztuki Alojzego Obornego (od 1961 r.), obejmuje w posiadanie pałac biskupów krakowskich, organizując tam galerie malarstwa polskiego i ekspozycje wnętrz zabytkowych.

1973-1974 Istniejąca od 1966 r. Wyższa Szkoła Nauczycielska zostaje przekształcona w Wyższą Szkołę Pedagogiczną (obecnie Akademia Świętokrzyska); dotychczasowa Wyższa Szkoła Inżynierska (od 1966) zostaje przekształcona w Politechnikę Świętokrzyską.

1974 Rozgłośnia Regionalna Polskiego Radia w Kielcach otrzymuje nowy budynek przy ul. Radiowej.

1975 Minister Kultury i Sztuki nadaje Muzeum Świętokrzyskiemu (od 1971 r. w pałacu biskupów krakowskich) status Narodowego. Udostępnienie Galerii Malarstwa Polskiego w salach parterowych głównego korpusu pałacu. Zmarł Edmund Massalski, krajoznawca, muzealnik, działacz samorządowy i polityczny w II RP.

1977 Wojewódzka Rada Narodowa w Kielcach ustanawia odznakę „Za Zasługi dla Kielecczyzny”. Powstaje Muzeum Wsi Kieleckiej.

1978 Ustawa o odznakach i mundurach daje możliwość posługiwania się herbem miasta Kielc. Powstaje Okręg Świętokrzyski Związku Polskich Artystów Fotografików.

1979 Powstaje Muzeum Zabawkarstwa.

1980 W zakładach ISKRA i POLMO-SHL rozpoczęły się strajki. Jednym z organizatorów ruchu strajkowego i związkowego w Kielcach był Jerzy Stępień (obecnie senator i przewodniczący Trybunału Konstytucyjnego). 13 września dwudziestu czterech przedstawicieli różnych zakładów pracy utworzyło Międzyzakładowy Komitet Założycielski Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych w Kielcach.

1981 Stolicę biskupią w Kielcach obejmuje nowo mianowany biskup ordynariusz Stanisław Szymecki, z którego inicjatywy zorganizowano III Synod Diecezji Kieleckiej (1984) zamknięty przez Jana Pawła II w czasie pielgrzymki do Kielc. W końcu roku diecezja kielecka liczy 958284 wiernych, 273 parafii i 542 kapłanów diecezjalnych. Wznowienie Marszów Szlakiem Kadrówki. Pierwsza po II wojnie światowej prezentacja pamiątek legionowych na wystawie „Z dziejów Kielc 1914-1918”. Ekspozycja zamknięta 13 grudnia wraz z początkiem stanu wojennego. W regionie świętokrzyskim odbył się strajk generalny jako sprzeciw wobec użycia siły wobec Jana Rulewskiego w Bydgoszczy. 13 grudnia w Kielcach i regionie świętokrzyskim uzbrojone Grupy Operacyjno-Śledcze składające się z funkcjonariuszy SB i MO, przy pomocy oddziałów ZOMO rozpoczęły aresztowania działaczy “Solidarności” i opozycji. Aresztowano grupę związkowców z Kielc przebywających na szkoleniu w Bocheńcu koło Małogoszczy. W regionie świętokrzyskim internowano około 300 działaczy NSZZ “Solidarność”. Obóz dla internowanych utworzono w kieleckim areszcie śledczym na Piaskach. W lutym 1982 r. przebywało w nim ponad 230 osób, w czerwcu ponad 250 osób. Opiekę duszpasterską nad internowanymi sprawował ks. Dr Aleksander Chycki.

1982 W drugą rocznicę podpisania umów sierpniowych świętokrzyska “Solidarność” zorganizowała manifestacje, doszło do walk ulicznych z milicją, które zakończyły się aresztowaniami uczestników. 1 września biskup ordynariusz powołuje do życia Studium Teologiczne dla świeckich, przewidujące czteroletnie wykłady z zakresu teologii dogmatycznej, moralnej i biblijnej, fundamentalnej, historii Kościoła, katechetyki, katolickiej nauki społecznej, filozofii chrześcijańskiej, ekumenizmu, misjologii, teologii życia rodzinnego, duchowości chrześcijańskiej i wybranych zagadnień literatury religijnej. 23 grudnia władze zlikwidowały obóz internowanychOśrodek Odosobnienia Kielce – Piaski”.

1983 Diecezja kielecka obchodzi jubileusz stulecia istnienia. Kieleckie Seminarium Duchowne uzyskuje status wyższej uczelni z prawem nadawania stopni magisterskich z zakresu teologii.

1984. W Kielcach ukazuje się pierwszy numer kwartalnika homiletycznego o zasięgu ogólnopolskim „Współczesna Ambona”; Biskup Stanisław Szymecki zostaje mianowany członkiem Rady Głównej Episkopatu Polski, przewodniczącym Komisji Episkopatu do Spraw Powołań Duchownych, przewodniczącym Komisji Episkopatu „Iustitia et Pax”, członkiem Komisji Episkopatu do spraw Ludzi pracy i członkiem Komisji Episkopatu do spraw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

1989 Pogrzeb ostatniego prezydenta Kielc II Rzeczypospolitej, Stefana Artwińskiego. Dekret biskupa ordynariusza powołujący do życia „Caritas” diecezji kieleckiej; w końcu roku diecezja liczyła 963993 wiernych, 321 parafii, 631 kapłanów i 230 alumnów seminarium.

1990 Otwarcie zrekonstruowanego Sanktuarium Marszałka Józefa Piłsudskiego w kieleckim pałacu. Biskup kielecki Stanisław Szymecki powołuje do istnienia Wydawnictwo „Jedność”.

1991, 3 czerwca Do Kielc przybywa Ojciec Święty Jan Paweł II, bierze udział w uroczystościach zamknięcia III synodu Kościoła Kieleckiego. Biskup kielecki Stanisław Szymecki ogłosił Matkę Bożą Łaskawą Kielecką patronką Kielc. Odnowienie honorowego obywatelstwa Kielc Józefa Piłsudskiego. Odsłonięto odbudowany Pomnik Czynu Legionowego autorstwa artysty rzeźbiarza Jana Raszki. Replikę wykonał artysta rzeźbiarz Stefan Maj.

1992 Prezentacja pieczęci miejskich Kielc na wystawie zorganizowanej w Muzeum Narodowym w Poznaniu przez Związek Miast Polskich.

1993 Odkrycie podczas prac remontowych w pałacu biskupów krakowskich w Kielcach płyty inskrypcyjnej z elementami herbu Kielc. Zarejestrowanie Stowarzyszenie Ochrony Dziedzictwa Narodowego. Ojciec Święty Jan Paweł II mianował biskupem diecezjalnym w Kielcach ks. Kazimierza Ryczana, który 11 września przyjął w kieleckiej bazylice święcenia biskupie i odbył uroczysty ingres.

1995 Wręczenie po raz pierwszy statuetki Nagrody Miasta Kielc. W gmachu dawnego więzienia przy ul. Zamkowej w Kielcach otwarto Muzeum Pamięci Narodowej.

1996 Umieszczenie w statucie miasta zapisu dotyczącego herbu Kielc. Kielce otrzymują hejnał skomponowany przez kieleckiego dyrygenta Karola Anbilda. Po raz pierwszy obchodzone jest Święto Kielc.

1997 Sejmik samorządowy zatwierdza herb województwa świętokrzyskiego.

1998 Kielce stolicą województwa świętokrzyskiego utworzonego w wyniku nowego podziału administracyjnego Polski.

2000 Rok akademicki zainaugurowano w Akademii Świętokrzyskiej przekształconej z Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

2002 Odsłonięcie odbudowanego ze składek społecznych Pomnika Niepodległości.

2003 Uchwalenie statutu miasta Kielc z zapisem dotyczącym nadawania obywatelstwa honorowego. Papież Jan Paweł II otrzymuje godność honorowego obywatela Kielc.

2004, 3 maja Prezydent Kielc Wojciech Lubawski przekazuje w imieniu samorządu kieleckiego do zbiorów Muzeum Narodowego w Kielcach odnaleziony obraz Stanisława Batowskiego „Potyczka strzelców na folwarku Czarnów” (przed II wojną światową część tryptyku przedstawiającego wejście strzelców do Kielc 12 sierpnia 1914 r., eksponowanego w gmachu Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego im. J. Piłsudskiego).

2005 Rozpoczęcie remontu kamienicy przy ul. Św. Leonarda 5, przeznaczonej na Muzeum Historii Kielc. Klub piłkarski Korona Kielce awansuje do polskiej ekstraklasy.

2006, 1 września Powstało Muzeum Historii Kielc powołane uchwałą Rady Miejskiej; siedzibą Muzeum jest odremontowany budynek Dyrekcji Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego przy ul. Św. Leonarda. Oddano do użytku Stadion Miejski, główny obiekt drużyny piłki nożnej Korony Kielce i Halę Sportową w Kielcach przy ul. Bocznej. Zakończono ostatni etap remontu ul. H. Sienkiewicza.

2007 W pobliżu kościoła Św. Wojciecha w Kielcach odkryto w czasie prac wykopaliskowych pozostałości pierwotnej zabudowy z okresu wczesnego średniowiecza.